एका मंदिरात एक विचित्र नियम होता: कोणतीही पूजा सुरू करण्यापूर्वी, एका मांजरीला दोरीने बांधले जात असे.
मांजर नाही, तर पूजा नाही!
एका जिज्ञासू माणसाने पुजाऱ्याला विचारले, "महाराज, पूजेपूर्वी तुम्ही मांजरीला का बांधता?"
पुजाऱ्याने प्रामाणिकपणे उत्तर दिले, "मला माहित नाही. माझ्या गुरूंनी ते केले, म्हणून मीही तेच करतोय."
तो माणूस जुन्या पुजाऱ्यांकडे गेला. तेव्हा कुठे खरं सत्य बाहेर आले.
अनेक वर्षांपूर्वी, मंदिरात उंदरांचा त्रास कमी करण्यासाठी एक मांजर पाळली होती. पूजेच्या वेळी ती मांजर गोंधळ घालायची. म्हणून, भक्तांना शांततेत प्रार्थना करता यावी यासाठी पुजारी तिला तात्पुरते बांधून ठेवायचे.
बस, इतकंच कारण होतं!
पण काळाच्या ओघात मूळ कारण विसरले गेले. कृती उरली, पण तर्क नाहीसा झाला.
आज त्या मंदिरात स्वतःची मांजर नाही. तरीही लोक बाहेरून मांजर पकडून आणतात — फक्त पूजेपूर्वी तिला बांधण्यासाठी!
ही गोष्ट केवळ एका मांजरीबद्दल नाही.
ती आपल्याबद्दल आहे.
आपल्या संस्थांमध्ये (Organizations) आपण अशा किती 'मांजरी' बांधून ठेवल्या आहेत?
अशी प्रक्रिया (Processes) जी कोणालाच समजत नाही.
मंजुरीचे असे स्तर (Approval layers) ज्यावर कोणीही प्रश्न विचारत नाही.
अशी साधने (Tools) जी फक्त 'सल्लागाराने सांगितली' म्हणून वापरली जातात.
अशी धोरणे (Policies) जी केवळ 'अनेक वर्षांपासून चालत आली आहेत' म्हणून पाळली जातात.
तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात (Technology) मला हे रोज दिसते.
केवळ जग करतंय म्हणून AI चा वापर करणारी टीम्स — पण नेमकी समस्या काय आहे हेच माहित नसते.
जे काम एका साध्या .NET + Azure सोल्यूशनने होऊ शकते, त्यासाठी महागडे प्लॅटफॉर्म्स खरेदी करणे.
विद्यार्थी आजही २० वर्षांपूर्वीच्या करिअरसाठी तयारी करत आहेत, भविष्यातील संधींसाठी नाही.
आपण फक्त मांजरी बांधत आहोत.
परंपरेला महत्त्व आहे. शिस्तीला महत्त्व आहे. सिस्टिमलाही महत्त्व आहे.
पण? डोळे मिटून केलेली कृती म्हणजे संस्कृतीच्या नावाखाली केलेला आळस आहे.
जर तुम्ही मूळ उद्देशावर प्रश्न विचारला नाही, तर तुम्ही निकालांऐवजी (Outcomes) केवळ कर्मकांडांचे (Rituals) प्रमाणीकरण करत राहाल.
विषय कोणताही असो: • विद्यार्थ्यांसाठी करिअर मार्गदर्शन • भारतीय उद्योगांमध्ये AI चा वापर • डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन प्रोजेक्ट्स • शैक्षणिक अभ्यासक्रम
मूळ प्रश्न साधा आहे: 👉 आपण आजच्या समस्या सोडवत आहोत की कालच्या सवयी पाळत आहोत?
पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्हाला एखादा नियम, प्रक्रिया किंवा ट्रेंड दिसेल... तेव्हा एक प्रश्न नक्की विचारा:
"ती मांजर कुठे आहे? आणि आपण तिला का बांधत आहोत?"
कधीकधी 'नवनिर्मिती' (Innovation) म्हणजे काहीतरी नवीन जोडणे नसते.
तर फक्त ती जुनी दोरी सोडवणे असते.
First published on Facebook.