नुकतीच भारत सरकारचे मुख्य आर्थिक सल्लागार (Chief Economic Advisor) व्ही. अनंत नागेश्वरन यांची एक अत्यंत महत्त्वाची आणि डोळे उघडणारी मुलाखत माझ्या वाचनात आली. त्यांनी थेट शब्दांत सांगितलंय की, "ज्या युगाने फक्त सॉफ्टवेअर जॉब्स आणि MBA पदव्यांना डोक्यावर घेतलं, ते युग आता संपत चाललं आहे! आता वेळ आली आहे की आपण वेल्डर, प्लंबर, इलेक्ट्रिशियन आणि सुतार (Carpenters) काम करणाऱ्यांच्या कौशल्याचा आदर केला पाहिजे."
त्यांचे हे विचार ऐकून मला माझ्या आधीच्या काही पोस्ट्सची आठवण झाली (जसे आपण बारामतीच्या प्रवीणची गोष्ट पाहिली होती, ज्याने ITI करून १.८ कोटींचा टर्नओव्हर उभा केला!). मुख्य आर्थिक सल्लागारांनी नेमका याच प्रॅक्टिकल वास्तवावर बोट ठेवला आहे.
त्यांच्या या विधानामागे नेमका काय 'प्रॅक्टिकल' विचार आहे? चला समजून घेऊया:
१. 'Mass Hiring' चे दिवस संपले 📉 जागतिकीकरणामुळे (Globalisation) भारताला सॉफ्टवेअर आणि कॉर्पोरेट सेक्टरमध्ये खूप मोठी मदत मिळाली. पण आता प्रगत AI (Artificial Intelligence) आणि तंत्रज्ञानामुळे पांढरपेशा (White-collar) नोकऱ्या धोक्यात आल्या आहेत. कोडिंग किंवा बेसिक मॅनेजमेंटची कामं आता AI सहज करू शकतं, त्यामुळे कंपन्यांना पूर्वीसारख्या लाखो पदवीधरांची गरज उरलेली नाही.
२. 'Trade Skills' ला AI पर्याय ठरू शकत नाही 🛠️🤖 नागेश्वरन यांनी एक खूप सुंदर मुद्दा मांडला— "तांत्रिक प्रगती तुमची नोकरी हिरावून घेऊ शकत नाही, जर तुमच्याकडे प्रत्यक्ष हाताचं कौशल्य (Trade Skills) असेल." AI कम्प्युटर स्क्रीनवर कोड लिहू शकेल, पण तुमच्या घरातील खराब झालेला AC दुरुस्त करू शकत नाही, शॉर्ट सर्किट झालेली वीज जोडू शकत नाही की पाईपलाईन दुरुस्त करू शकत नाही! या कामांसाठी 'मानवी उपस्थिती' (Human Presence) अनिवार्य आहे.
३. कौशल्यांचा न्यूनगंड आणि आपली जुनी मानसिकता 🧠🚫 स्वित्झर्लंड, जर्मनी, जपान किंवा चीन सारख्या देशांमध्ये व्यावसायिक काम करणाऱ्यांना (Vocational Trades) समाजात प्रचंड मान असतो आणि त्यांच्या अर्थव्यवस्थेचा तो कणा आहेत. पण भारतात आपण वेल्डर, प्लंबर किंवा इलेक्ट्रिशियनच्या कामाला नेहमी 'छोटं' समजलो, त्यांना प्रतिष्ठा दिली नाही. हीच मानसिकता आता बदलावी लागेल.
४. भविष्यात कुठे संधी आहेत? 🚀 मुलाखतीनुसार, आता फक्त कागदी पदव्यांऐवजी अशा क्षेत्रांमध्ये Employability (रोजगार क्षमता) वाढवावी लागेल जिथे AI चा प्रभाव पडणार नाही. उदाहरणार्थ:
मॅन्युफॅक्चरिंग (Manufacturing)
केअरगिव्हिंग आणि एल्डर केअर (वृद्धांची देखभाल)
हॉस्पिटल सपोर्ट आणि कौन्सेलिंग (Counselling)
क्युलिनरी आर्ट्स (स्वयंपाक आणि हॉटेल मॅनेजमेंट)
तुम्हाला काय वाटते? आपल्या समाजात अजूनही कौशल्यांपेक्षा कागदी पदव्यांना जास्त महत्त्व दिले जाते का? कमेंट्समध्ये तुमचे विचार नक्की सांगा! 👇
First published on Facebook.